تغذیه نوزاد با شیر مادر یا شیر خشک ؟

شیر مادر یا شیر خشک ، کدام صحیح تر است ؟

با پیشرفت دانش پزشکی طی دهه­ های متمادی، درک ما راجع به خواص بی­نظیر شیر مادر افزایش یافته است و این در حالی است که بسیاری از نوزادان نیز با موفقیت با شیر خشک تغذیه شده ­اند. بعد مطالعه این مقاله شاید به راحتی بتوانیم پاسخ این سوال را بدهیم که شیر مادر یا شیر خشک ، کدام صحیح تر است ؟ دلایل بسیاری وجود دارد که نشان می­دهد شیر مادر بهترین انتخاب برای نوزادان است. یک باور قدیمی وجود دارد که هرچه سینه مادر بزرگ تر باشد، شیر مادر حجم بیشتری داشته و مقوی­تر است. در واقع از لحاظ بیولوژیکی تمام سینه­ ها اعم از کوچک و بزرگ مانند هم عمل کرده و می­ توانند فرزند شیرخوار را سیر کنند. بزرگی سینه مربوط به بیشتر بودن چربی و بزرگ­تر بودن توده چربی درون اندام سینه است که این مسئله به هیچ وجه ربطی به فرآیند تولید شیر ندارد. هر سینه خانم­ها دارای تقریباً ۲۰ کیسه شیر یا آلوئل است که شیر تولید شده توسط رگ­های شیری را در خود ذخیره می ­نماید. در واقع کودک حین مکیدن سینه مادر شیر را از این کیسه ­ها بیرون کشیده و نوش جان می­ کند.

زرافه-جادویی-شیر-مادر-یا-شیر-خشک

تغذیه نوزاد با شیر مادر یا شیر خشک ؟

مزایای شیر مادر بر سلامتی کودک:

از آنجا که شیر مادر توسط بدن انسان طراحی و ساخته شده است، طبیعتاً ترکیبات موجود در آن برای تغذیه نوزاد انسان و رفع نیازهای نوزاد یا کودک نوپای شما بسیار مناسب است.

  1. در شیر مادر ترکیباتی به نام آنتی بادی وجود دارد که این آنتی بادی­های با ارزش از نوزاد شما در برابر عفونت­های ویروسی و باکتریایی مانند:
  • عفونت گوش
  • عفونت دستگاه تنفسی
  • عفونت ادراری
  • مننژیت باکتریایی
  • آنتروکولیت نکروز کننده

محافظت نموده و نوزاد را از ابتلا به این امراض تا حد زیادی در امان نگه می­دارد.

  1. خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزادان (SIDS) را کاهش می­دهد.
  2. رشد مغز نوزاد را بهبود می بخشد.
  3. شیر مادر هضم آسان­تری برای دستگاه گوارش نوزاد داشته و به همین دلیل عوارضی همچون اسهال، عفونت معده و التهاب معده را در نوزاد کاهش می­دهد.
  4. دارای اثر ضد درد است، به این معنی که کودک هنگام درد احساس راحتی می­کند.
  5. خطر ابتلا به بیماری را در زندگی آینده کودک کاهش می­دهد، بیماری­هایی مانند:
  • چاقی
  • بیماری عروق کرونری
  • کولیت اولسراتیو
  • بیماری سلیاک
  • دیابت نوع I و II
  • فشار خون بالا
  • بیماری قلبی
  • کلسترول بالا
  • سرطانهایی مانند لوسمی لنفوبلاستیک حاد و نوروبلاستوما (از تومورهای بدخیم کلیه که بیشتر درکودکان بروز پیدا می­کند)

هرچه حجم شیر شما بیشتر باشد و یا نوبت شیردهی به نوزاد بیشتر باشد، از وی محافظت بیشتری به عمل می­آید.

مزایای شیردهی برای مادر:

  1. شیردهی اثرات مثبتی بر سلامتی مادران دارد از جمله اینکه خطر ابتلا یا پیشرفت این بیماری­ها را در بدن مادر کاهش می­دهد:
  • سرطان پستان
  • سرطان تخمدان
  • بیماری قلب و عروقی
  • دیابت نوع ۲
  • سندرم متابولیک
  • افسردگی پس از زایمان
  • فشار خون
  • پوکی استخوان
  1. شیردهی به نوزاد احتمال حاملگی مجدد را نیز کاهش می­دهد.
  2. تولید شیر در سینه مادر نیاز به مصرف کالری بالائیست. مادران سالم روزانه حدود ۷۰۰ گرم شیر تولید می­کنند که برای این امر حدود ۵۰۰ کالری چربی می­سوزانند. این یک خبر خوش برای مادرانی است که کودک خود را با شیر خود تغذیه می­کنند. هرچه به کودک شیر بیشتری بدهید، بدن شما کالری بیشتری خواهد سوزاند و در نتیجه افزایش وزنی که در دوران بارداری با آن مواجه شدید، کم کم از بین خواهد رفت.
  3. مادرانی که به نوزاد خود شیر می­دهند می­توانند ارتباط عاطفی بهتر و قوی­تری با فرزند خود داشته باشند و احساس نزدیکی بیشتری به هم دارند.
  4. شیر مادر بسیار ارزان­تر از شیر خشک است.

اگر کودک شما از شیر مادر تغذیه می­کند، حتی در زمانی که شما کنار کودک نیستید و یا در محل کار هستید، مراقب جایگزین که وظیفه مراقبت از کودک به وی محول شده است می­تواند کودک را با شیر مادر تغذیه کنند. این به آن شرط است که شما پیش از این شیر خود را دوشیده باشید و در ظرف مناسب در یخچال نگهداری کنید. در این شرایط در زمان گرسنگی کودک، مراقب تنها بایستی شیر مادر را اندکی حرارت داده تا به دمای باب طبع کودک برسد.

شیر خشک:

بسته­های شیر خشک موجود در بازار بسیار متنوع بوده و دارای مارک­ها یا برندهای متفاوتی هستند. این تنوع در مارک می­تواند منجر به سردرگمی و اشتباه در تهیه شیر مناسب شده و سلامت کودک شما را در معرض خطر قرار دهد.

شیر خشک بسیار گران قیمت تر بوده و هر ماه هزینه­های اضافی بر خانواده محول می­کند.

شیر خشک حاوی همان آنتی بادی­های موجود در شیر مادر نیست. در ترکیبات شیر خشک موادی وجود دارد که به محافظت از نوزاد در برابر بیماری کمک می­کند، اما در واقع بدن کودک به همان راحتی که آنتی بادی­های موجود در شیر مادر را جذب می­کند، قادر به جذب این مواد محافظت کننده از شیر خشک نیست. غلظت بالاتر ویتامین ها و مواد معدنی موجود در شیر خشک نسبت به شیر مادر، هضم شیر خشک را دشوارتر نموده و احتمال اینکه دستگاه گوارش کودک شما را با مشکل در هضم مواجه کند نیز افزایش می­یابد. از جمله مشکلاتی که هضم شیر خشک ممکن است در کودک ایجاد نماید:

  • تولید گاز بیشتر در نتیجه نفخ شکم کودک و ایجاد بادگلوی بیشتر است که در نتیجه دل درد در کودک شما بوجود می­آید.
  • یبوست و سختی دفع
  • معده درد و غرش معده

نوزادان تغذیه شده با شیر خشک در ابتلا به بیماری ایدز در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

هوش بچه­ های شیر خشکی:

سوالی که همواره در مورد هوش بچه­های شیر خشکی مطرح بوده سازمان بهداشت جهانی(WHO) را بر آن داشت که به بررسی تفاوت هوش بچه­هایی که با شیر خشک تغذیه نموده در مقابل بچه­هایی که با شیر مادر تغذیه می­شوند بپردازد. به گزارش سازمان بهداشت جهانی  در سال ۲۰۱۳، نوزادانی که با شیر خشک تغذیه شده­اند در تست های ضریب هوشی نمره کمتری نسبت به کودکانی که شیر مادر خورده­اند، کسب کرده­اند. این بدان معناست که تغذیه با شیر مادر بر رشد هوش فرزندان دلبنداتان اثرگذار بوده و در اصطلاح هوش بچه­های شیر خشکی پایین­تر است.

شیر خشک بایستی مطابق دستورالعمل خاصی تهیه شود تا اطمینان حاصل شود که استریل است و کودک شما را بیمار نمی­کند. شیشه شیر بچه همیشه باید کاملاً تمیز و ضد عفونی شده باشد. اندکی بی دقتی در رعایت بهداشت حین تهیه و نگهداری شیر خشک ممکن است منجر به بیماری کودک شما شده و این در حالی است که بدن این کودک هنوز آمادگی لازم برای مواجهه با میکروب­ها و بیماری­ها را کسب نکرده و همچنین آنتی بادی­های بدن مادر نیز از طریق شیردهی به وی منتقل نشده­است تا در این جنگ نابرابر به کمک او بشتابد.

در نگهداری از کودک تنها به کسانی می­توانید اعتماد کنید که از وی در رعایت نکات بهداشتی حین تغذیه کودکتان مطمئن باشید.

شیردهی مادر به نوزاد دارای مزایای بیشماری است که چند مورد از آن را با هم مرور می­کنیم:

شیر مادر همیشه در دسترس است و نیاز به آماده سازی ندارد، هرگاه کودک گرسنه باشد شیر او آماده و در دسترس است و سختی آماده­سازی را ندارد. برخلاف شیر خشک که حتماً بایستی مراحل آماده­سازی را برای آن طی نمود. و این مسئله دادن شیر خشک در شب را با مشکلات عدیده­ای مواجه می­کند. علاوه بر این شیر مادر همیشه در دمای مطلوب و مناسب طبع کودک است بر خلاف شیر خشک که بایستی پیش از دادن به کودک دمای آن را تست نمود و یا پس از جوشاندن آب منتظر خنک شدن و رسیدن آن به دمای مناسب ماند. این زمان بیداری در شب برای تهیه شیر خشک مهم­ترین معضل مادران برای دادن شیر خشک در شب است. امروزه با بالا رفتن هزینه شیر خشک و مکمل­های غذایی کودک، تهیه آن برای برخی خانواده­ها کار دشواری است و هزینه­های اضافی بر خانوار محول می­نماید. در مقابل تغذیه کودک با شیر مادر همیشه رایگان بوده و این مسئله مزیت بزرگی به حساب می­آید.

مزایای شیر خشک به شیر مادر:

شیر خشک به دلیل دارا بودن مواد مغذی بسیار زیاد، برای نوزاد دیر هضم تر بوده و در نتیجه کودک کمتر احساس گرسنگی می­کند. این امر باعث می­شود تعداد دفعات شیردهی به کودک کاهش یابد. اینکه شما فاصله شیردهی شما طولانی­تر باشد، به شما در ایفای نقش در اجتماع کمک بزرگی خواهد نمود. برخی خانم­ها به دلیل مسئولیت­های شغلی و اجتماعی که دارند و زمان آزاد کمتری در طول روز دارند، شیردهی را یک معضل بزرگ می­بینند. از مزایای شیر خشک به شیر مادر اینست که، علاوه بر آنکه نیازی به شیر دادن از طریق سینه مادر نیست، حتی شما می­توانید در طول روز کودک خود را به یک مراقب معتمد بسپارید و با خیال راحت به مسئولیت­های اجتماعی خود برسید

برخی خانم­ها به دلیل ابتلا به برخی بیماری­ها، قادر به شیردهی نمی­باشند. مثلاً مادرانی که در گذشته مبتلا به سرطان سینه بوده و سینه آن­ها تحت عمل جراحی قرار گرفته است. همچنین مادرانی که به دلیل بیماری مجبور به مصرف داروهایی هستند که ممکن است از طریق شیر وارد بدن کودک شده و بر آن­ها اثر نامطلوبی داشته باشد. این مادران بایستی از شیر خشک برای تغذیه نوزاد استفاده کنند. اگر در دوران شیردهی دارویی را به طور مرتب استفاده می­کنید، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید تا در صورت لزوم از شیر خشک استفاده کنید.

برخی مادران خصوصاً مادرانی که با عمل سزارین فرزند خود را به دنیا آورده­اند، در روزهای اول شیر ندارند و یا میزان شیر آن­ها به حدی کم است که احساس می­کنند فرزندشان سیر نمی­شود. این مادران می­توانند جهت اطمینان خاطر از شیر خشک استفاده نموده و به آرامش برسند. اما در نظر داشته باشید دادن شیر خشک همراه شیر مادر باعث می­شود تا کودک میل به شیر مادر را از دست بدهد. به دلیل سهلالوصول بودن شیرخوردن از شیشه، در مقابل دستیابی به شیر مادر با مکیدن بیشتر سینه، پس از چند بار تجربه کودک ترجیح می­دهد تا شیشه شیر را راحت­تر گرفته و به شیر خشک رغبت بیشتری نشان می­دهد. به همین دلیل دادن شیر خشک همراه شیر مادر توصیه نمی­شود.

کلمات کلیدی: شیر خشک- شیر مادر- تفاوت شیر خشک و شیر مادر- شیر خشک در شب- هوش بچه های شیر خشکی- دادن شیر خشک همراه شیر مادر- مزایای شیر خشک به شیر مادر


نوشته های مشابه

مراقبت های بارداری در سه ماهه سوم

مراقبت های بارداری در سه ماهه دوم

مراقبت های بارداری در سه ماهه اول

همه چیز درباره چاقی و اضافه وزن در بارداری

تمام روش های افزایش شانس بارداری

با سردردهای دوران بارداری چه کنیم؟

ریزش مو در بارداری و پس از زایمان و راههای جلوگیری از آن

مراقبت های دوران بارداری

راهنمای بارداری سالم


اینستاگرام زرافه جادویی را دنبال کنید

هشدار! مقالات مربوط به بخش مادر و کودک، سلامتی و تغذیه، پزشکی و روانشناسی برای آموزش و افزایش اطلاعات کاربران فارسی‌زبان گردآوری شده‌اند و صرفا جنبه اطلاع‌رسانی دارند. توصیه زرافه جادویی این است که کاربران برای تشخیص، تسکین و درمان مشکلات حوزه پزشکی و سلامتی حتماً با پزشک مشورت کنند.

نوشتهٔ بعدی
کاهش وزن بعد از زایمان با ۱۰ ورزش ساده در خانه
نوشتهٔ پیشین
مراقبت های بارداری در سه ماهه سوم
ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست